خبر: کتاب "تنوع دین در روزگار ما" اثر "چارلز تیلور" با ترجمه و مقدمه‌ی مفصل مصطفی ملکیان، توسط نشر شور روانه‌ی بازار شد.

محسن مومنی

به نظر می‌رسد که با توجه به آخرین سخنرانی مکتوب شده‌ی مصطفا ملکیان، یک تغییر بنیادی در آرای او نسبت به نظریه‌ی عقلانیت-معنویتی که تاکنون از طرف وی مطرح می‌شد روی داده است.

در اینجا فرصت تشریح مفصل سیر تکاملی‌ای که نظریه‌ی عقلانیت-معنویت او تاکنون داشته است، وجود ندارد؛ اما به اجمال می‌توان گفت که در مرحله‌ی تدوینِ ایجابیِ این نظریه، ابتدا سه مقوله‌ی آرامش، شادی و امید، که هر سه از ارزش‌هاو مطلوب‌های روانی هستند، به عنوان ارزش‌های غایی نظریه‌ی او مطرح می‌گردیدند.

معنویت-عقلانیت: مطلب حاضر صورت مکتوب سخنرانی مصطفی ملکیان در دوم مهرماه ۸۷ (شب ۲۳ رمضان) است. این سخنرانی که در مراسم احیای شاخه‌ی جوانان جبهه‌ی مشارکت انجام گردید، گزارش‌هایی از آن (یک، دو و سه) نشر یافت. اکنون صورت کامل آن پیشاروی شماست. با سپاس از مهدی آشوری که فایل صوتی این سخنرانی را در اختیارمان نهادند و مسعود رهبری که زحمت پیاده‌کردن، تایپ و ویراستاری آن را به‌انجام رساندند.

بسم الله الرحمن الرحیم. بنا بر این است که در این فرصتی که در خدمت سروران هستم، درباره­ی عقلانیتِ اخلاقی‌زیستن سخن بگوییم. پرسش از عقلانیت اخلاقی زیستن به این معنا است که «آیا عقلانی است که ما اخلاقی زندگی بکنیم؟». به عبارت دیگر، نفس اخلاقی زندگی کردن کاری عقلانی­ است یا خیر؟ اگر عقلانی نیست که هیچ، و اگر عقلانی است، به چه استدلالی می­توان عقلانیت آن را نشان داد؟ قبل از ورود در اصل بحث، یک نکته را درباره­ی عقلانیت باید تذکر بدهم. مراد از «عقلانیت» در اینجا و در این بحث، «عقلانیت عملی» است، در برابر «عقلانیت نظری». در این مبحث، بنده هیچ کاری با عقلانیت نظری ندارم. بحثم فقط منحصر خواهد بود در عقلانیت عملی، آن­هم عقلانیت عملی اخلاقی زیستن.