تبليغاتX
معنویِِت - عقلانیت

اول تو چنان بُدی که کس چون تو نبود / آخر تو چنان شدی که کس چون تو مباد

خوانندگان محترم! مورخ ۱۸/۷/۸۵ به لطف دوست عزیز مهدی آشوری، مطلبی از روزنامه اطلاعات با همین عنوان نشر داده شد و بخش اول آن را از شما جویا شدیم. از جناب مومنی همین مطلب را ولی از نشریه «گزارش گفت‌وگو» دریافت کردم. از آنجا که مطلب «گزارش گفت‌وگو» کاملتر بود بر اساس آن بخش دوم بازسازی شد. در پایان، مطالب را از لحاظ حجم که مقایسه کردم، مطلب «گزارش گفتو» را ۸۵% بیشتر دیدم! امید دارم که بخش نخست آن هفته آینده نشر یابد.

نسخه پی‌دی‌اف

گفت‌وگو با مصطفی ملکیان

منبع: گزارش گفت‌وگو، شماره ۱، شهریورماه ۱۳۸۱

برگردیم باز به موانع گفت‌وگوی بیت ادیان. در اینجا مناسب‌تر است که به‌جای ادعاهای علما و پیروان ادیان در این باب، مستقیماً خود متون مقدس را در این باب، مورد بررسی قرار دهیم و ببینیم که فراتر از آنچه پیروان و به‌طور خاص علمای هر یک از ادیان ادعا دارند، خود متون مقدس چه پیام و چه جهت‌گیریهایی پیرامون گفت‌وگوی بین خود و ادیان دیگر دارند؟ آیا ...

● به گمان بنده، در همه ادیان یک، آیه‌هایی کم و بیش موجود است که به‌گونه‌ای نوعی استدلال‌گرایی را تشویق می‌کند و طبعاً وقتی که استدلال‌گرایی تشویق می‌شود، به طریق اولی گفت‌وگو هم تشویق می‌شود. مثلاً در قرآن چنین آمده است: «قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین». چنان‌که ملاحظه می‌کنید، این گونه آیات به‌گونه‌ای استدلال‌‌گرایی و گفت‌وگو را تشویق می‌کنند. اما به نظر من، این نوع گفت‌وگو با گفتوگویی که امروزه تحت عنوان «گفت‌وگوی فرهنگها»، از آن نام می‌بریم، تفاوت دارد؛ هم به لحاظ  کارکرد و هم به لحاظ ساختار و هم با در نظر گرفتن هدف‌های آن، اکنون این نکات را توضیح می‌دهم.


ادامه مطلب
+ بارگذاری شده در  سه شنبه بیست و پنجم مهر 1385  توسط عليرضا محمدي زاده  | 

مصطفى ملكيان*

بخش اول                        منبع: روزنامه ایران، شماره ۳۱۳۹، شنبه ۳۱ ارديبهشت ۱۳۸۴

شايد بشود گفت كه مهمترين خصیصه انسان سنتى يا به تعبير ديگرى مهمترين مؤلفه جهان‌بينى سنت‌گرايانه يك مؤلفه معرفت‌شناختى است و آن مؤلفه‌اى است كه مربوط مى‌شود به امر منابع معرفت. براى انسان مدرن منابع معرفت دوچيز بيشتر نيستند: يكى حس و مشاهده و آزمايش و تجربه و دوم عقل به معناى نيروى استدلال‌گر. بالمآل انسان مدرن به همين دو منبع قائل است اينكه تأكيد می‌كنم بالمآل به دليل اين است كه از نظر ظاهر تعداد منابعى كه در كتابهاى معرفت‌شناسى جديد شمرده می‌شود بيشتر از آن دوتا است ولى مرجع همه آنها همين دو منبع است وگرنه غير از اين دو يعنى غير از حس و مشاهده و تجربه و آزمايش و از آن سو، غير از عقل به معناى نيروى استدلال‌گر، معمولاً منابع ديگرى هم از زمان لاك به اين سو، در كتابهاى معرفت‌شناسى جديد شمرده می‌شود. اما آن منابع هم مرجع‌شان همين دومنبع است مثلاً گفته می‌شود ما يك نوع علم تاريخى هم به امور می‌توانيم داشته باشيم، يا گفته می‌شود كه يكى از منابع ديگر شناخت هم درون‌نگرى است، يا گاهى گفته می‌شود كه وجدان هم يك نوع منبع شناخت است. همه اينها گفته می‌شود اما همه اينها هم باز برمی‌گردند به همان دومنبعى كه گفته شد. جرج ادوارد مور فيلسوف اخلاق انگليسى نخستين كسى بود كه گفت: اگر چه ما چيزهاى فراوانى را به عنوان منابع شناخت تلقى می‌كنيم، اما مآلاً منابع شناخت همين دوتا است.


ادامه مطلب
+ بارگذاری شده در  چهارشنبه دوازدهم مهر 1385  توسط عليرضا محمدي زاده  | 

مصطفی ملکیان

منبع: روزنامه اعتماد ملی، شماره ۱۹۳، پنجشنبه ۶ مهر ۱۳۸۵ و خبرگزاری قرآنی ایران

ايكنا: از ديدگاه ملكيان، بررسی جايگاه زن در قرآن، بررسی حقوق زن در قرآن، موضع قرآن در مواجه با تساوي زن و مرد، گزارش زنان از جهان هستي، مقايسه تصوير قرآن از زن با تصوير زن از خود و نگاه قرآن به امور، معاني گوناگون رويكرد فمينيستي در تفسير قرآن است.

مصطفي ملكيان، نويسنده و محقق حوزه فلسفه و كلام، در مصاحبه اختصاصي با ايكنا، با بيان مطلب فوق گفت: به نظر من از اصطلاح «رويكرد فمينيستي در تفسير قرآن» چند معناي مختلف ممكن است مراد شود، كه بايد اين‌ها از هم تفكيك شوند؛ يكي اين‌كه مراد از رويكرد فمينيستي به قرآن و تفسير قرآن به معناي بررسي جايگاه زن در اين كتاب مقدس است؛ در اين‌جا رويكرد فمينيستي به معناي رويكرد به قرآن براساس مساله زن است. اين‌كه قرآن، واقعيت جسماني، ذهني و رواني او را چگونه تصوير مي‌كند، چه تصويري از ارتباطات زن با عالم طبيعت، با انسان‌هاي ديگر، با خودش و با خدا در اين كتاب از او ارائه شده است. بر اساس اين رويكرد بايد مجموعه سخنانی كه قرآن تصريحاً و تلويحاً درباره زنان گفته استخراج كنيم.‌ نويسنده كتاب «راهي به رهايي» با اشاره به معناي دوم «رويكرد فمينيستي در تفسير قرآن»، گفت: در معناي دوم، رويكرد فمينيستي در تفسير قرآن يعني رويكرد مدعي (طالب) حقوق زنان. اين رويكرد را می‌‌توان رويكرد مقايسه‌ای هم ناميد. اين رويكرد به معنای رويكرد زنانه نيست، بلكه به معناي رويكرد طالب حقوق زنان است.‌ در اين رويكرد محقق بررسی می‌‌كند كه قرآن چه حقوقی براي زنان قائل است. آيا اين حقوق همان حقوقی است كه نگرش متجددانه براي زنان قائل‌اند يا اين‌كه قرآن، حقوق بيشتر يا كمتری براي زنان در نظر دارد.


ادامه مطلب
+ بارگذاری شده در  پنجشنبه ششم مهر 1385  توسط عليرضا محمدي زاده  | 

جوزف باتلر (Joseph Butler)، الاهیدان و فیلسوف اخلاق انگلیسی (1752-1692)، در یكی از مواعظ خود می‌گوید: «امور و افعال همان‌اند كه هستند، و آثار و نتایج آن‌ها همان خواهند بود كه خواهد بود؛ پس، چرا، از فریب خوردن خوشمان بیاید؟» آیا واقعیت‌ها تابع عقاید ما می‌شوند یا عقاید ما باید از واقعیت‌ها تبعیت كنند؟ آیا واقعیت‌ها، مانند سایه، به دنبال عقاید ما می‌دوند یا عقاید ما باید سایه‌وار، در پی واقعیت‌ها روان باشند؟ آیا عالَم، برای اینكه عالَم باشد، باید خود را با عالِم وفق دهد؟ جهت انطباق از كدام سو به كدام سو هست و باید باشد؟ آیا انطباق یافتن واقعیت‌ها با عقاید ما ممكن است؟ و آیا انطباق یافتن عقاید ما با واقعیت‌ها مطلوب نیست؟

شك نیست كه تغییر قوانین جهان هستی در حد وسع و توان ما آدمیان نیست؛ و یكی از لوازم این حقیقت این است كه واقعیت‌های تغییرپذیر را فقط می‌توان با توسل به واقعیت‌ها تغییر داد، چه رسد به واقعیت‌های تغییرناپذیر كه، طبق تعریف، اصلا تغییرشان نمی‌توان داد. و اگر واقعیت‌ها(ی تغییرپذیر) را فقط به مَدد واقعیت‌ها دگرگون می‌توان كرد، و نه با توسل به پیشداوری‌ها، خرافات، آرزو اندیشی‌ها، اوهام و خیالات، و جهل‌ها، ظاهرا چاره‌ای جز این نیست كه واقعیت‌ها را بشناسیم تا: اولاً: بدانیم كه چه واقعیت‌های تغییرناپذیرند تا در باب آن‌ها حلقه‌ی اقبال ناممكن نجنبانیم و عرض خود نبریم و زحمت دیگران نداریم، و چه واقعیت‌هایی تغییرپذیرند، و ...


ادامه مطلب
+ بارگذاری شده در  یکشنبه دوم مهر 1385  توسط اکبر داستان‌پور  |