نسخه‌ی PDF                            ظهور ويژگيهاى تازه‏اى از سنتى مستدام در پاسخ به تجدد

«مرگ، به خود مناز،

ترا زورمند و مهیب خوانده‌اند، اما چنین نیستی،

زیرا، مرگ بیچاره، آن كسان كه تو گمان می‌بری برمی‌اندازی

نه آنان می‌میرند، نه ترا یارای كشتن من است...

تو بنده تقدیر و صُدفه و شاهانی و آنان كه نومید از حیلتی دست به شمشیر می‌برند؛

تو همخانه‌ی زهر و جنگ و بیماری و رنجی.

تریاك و طلسم نیز ما را به خواب می‌برند

و بسیار به از تو.

پس غره مشو.

خوابی كوتاه و سپس جاودانه دیده می‌گشاییم

و دیگر مرگ نخواهد بود.

مرگ، تو خواهی مرد.»

استاد فرزانه؛ جناب آقای مصطفی ملكیان

ضایعه‌ی درگذشت مادر گران‌قدرتان را به شما و خانواده محترم تسلیت می‌گوییم و از خداوند بزرگ می‌خواهیم كه تحمل این اندوه گران را بر شما، پدر بزرگوارتان، خواهران، برادران و دیگر بازماندگان آسان گرداند.

ایدون باد!

اشاره: پیشتر در این پست گزارشی از این سخنرانی با عنوان «فلسفه اسلامی نیازمند ارائه یک نظام دقیق فلسفی است» منتشر شده بود.

منبع: روزنامه همشهری ـ چهارشنبه ۱۶ فروردین ۱۳۸۵

موضوع سخن بررسی روش‌شناختی فلسفه در دوران اسلامی است. قصد ندارم به تکرار مطالب گذشته بپردازم که مبتنی هستند بر شرح دوره‌های مختلف فلسفه اسلامی و مسائلی که در آنها مطرح شده‌اند. آنچه در این جلسه بررسی می‌کنم قسمتی از کل آن چیزی است که سلباً و اثباتاً در مورد فلسفه اسلامی معتقد هستم. در این جلسه صرفاً به متدلوژی و روش‌شناسی فلسفه اسلامی می‌پردازم. قبل از شروع بحث شش نکته را خدمت شما عرض می‌کنم:

اول اینکه بنده، شخصاً عنوان «فلسفه اسلامی» را تعبیری صحیح و در نهایت قابل دفاع نمی‌دانم. لکن در این جلسه به تسامح و با علم به این نکته، عنوان فلسفه اسلامی را به‌کار می‌برم.

منبع: نقد و نظر ـ شماره ۶ - بهار ۱۳۷۵

نقد و نظر: در عنوان ياد شده، مصطفى ملکيان از فرهيختگان حوزه و دانشگاه، به دوازده سؤال مجله نقد و نظر درباره «انتظار بشر از دين‏» پرداخته‏اند.

آيا بايد پرسيد: «انتظار بشر از دين چيست؟» يا: «انتظار دين از بشر چيست؟» چرا؟

دو پرسش «انتظار بشر از دين چيست؟» و «انتظار دين از بشر چيست؟» مانعة‏الجمع نيستند، تا سؤال کنيم که کداميک از آن دو را بايد پرسيد. هر دو پرسش پرسيدنى‏اند و مى‏توان آنها را با هم پرسيد.

در همين جا و قبل از اينکه به جواب ساير سؤالات بپردازم، تذکار اين نکته را لازم مى‏بينم که، با توجه به اينکه همه سؤالات دوازده‏گانه شما حول محور «دين‏» مى‏چرخد، ضرورت دارد که مراد از لفظ «دين‏» را تعيين کنيم. قصد ندارم که دين را تعريف کنم، که، از سويى، کارى است بسيار دشوار، بل محال، و، از سوى ديگر، کارى است غير ضرورى، بيفايده، و حتى بيمعنا. اما عدول از تعريف دين، هر وجهى داشته باشد، به‌هيچ روى، ما را مجاز نمى‏دارد که مراد خود را از لفظ «دين‏» تعيين نکنيم؛ چرا که اين کار دوّم، يعنى تعيين مراد، اگر صورت نپذيرد ....

اشاره: یكى از بزرگ‌ترین پرسش‌هاى بشر ـ و به گفته بعضى از فیلسوفان بزرگ‌ترین پرسش بشر ـ پرسش از معناى هستى به نحو عامّ و معناى زندگى بشر به نحو خاصّ و معناى زندگى خود فرد به نحو اخصّ است. متن زیر گفتگویی است با مصطفی ملکیان، که به پاره اى از سؤالاتى كه درباره معناى زندگى قابل طرح می باشد، در شماره ۲۹-۳۰ مجله نقد و نظر پاسخ داده است. گفتنى است كه در این پرسش‌ها معناى زندگى به هدف زندگى تفسیر شده است.

نقدونظر: آیا لزومى دارد كه كل زندگى آدمى هدفى داشته باشد؟ چرا؟

ملكیان: اگر مراد از «لزوم» ضرورت منطقى باشد، باید گفت كه هیچ لزومى ندارد كه كلّ زندگى آدمى هدفى داشته باشد، خواه «زندگی» را به معناى وجود قرین حیات فردى بگیریم و خواه به معناى شیوه ى زیستن. زیرا زندگى بیهدف مفهومى متنافى الاجزاء نیست. و اگر مراد از «لزوم» ضرورت اخلاقى باشد، پاسخ این پرسش را بعضى از فیلسوفان اخلاق مثبت و بعضى منفى میدانند; و، به گمان من، باز، باید گفت كه پاسخ منفیست. دلیلى اقامه نشده است بر اینكه آدمى اخلاقاً موظّف و مكلّف است به اینكه كلّ زندگیش را در خدمت یك هدف قرار دهد.